Ji avahîsaziya Kurd a nûjen birdariyekî ji bo Jenosîda Dersim’ê, “Dersim 38” Avahîsaz: Dara Kırmızıtoprak / Kurê Dr. Şivan

Di warê ava kirina “Bîrdariya Dersim 38” da du mebest hebû. Mebesta yekem, yên ku di komkujiya Dersim’ê da hatin qetl kirin hîn jî ji goristanekî bêpar in. Mebesta duyem jî pêş xistina hişmendiya netewî ya li ser komkujiyê û danasîna jenosîdê ye. Şaredariya Mêzgir a Dersim’ê bi armanca ava kirina hişmediya netewî ya li ser komkujiyê li rê ket û gihîşt avahîsaz Dara Kırmızıtoprak. Brêz Dara, di aliyê aborî da ji şaredariyê hîç dirav/pere nexwest û kare sêwira bîrdariyê ser xwe ve girt. Ji bilî van tiştan, bîrdarî dişibe bîrdariya Holocaust a Peter Eisenman ya li Bêrlîn’ê. Foto: (Ji Bîrdariya Holocaust) îrdarî, ji kevirên ji mezinahiyên cûda û bênîzamî û şerpeze pêk tê. Avahîsaz Dara Kırmızıtoprak, di derbarê bênîzamîtî û şerpezetiya birdariyê wiha dibêje: Me xwest bila bikarhêner mînanî gerekî di kolanan de di nav bîrdariyê bigerin û ambîansa komkujiyê di dil û rihên xwe de bijîn. îrdarî di qadekî wekî 500 çargoşeyî ava bûye. Bîrdarî ji cûreyên kevirên bilindahiyên wan ji hev cûdatir pêk tê. Brêz Dara dibêje ku; li vir însan, ajal û nebatat bi awayekî bênamûsî hat kuştin. Lewma kevirên kûbîk, prîzmayên balkêş hene. Ev şiklên balkêş û tevlihevî ya wan, kuştina ji her cûreyan candaran û cendekê wan ê li ser hev temsîl dike. Armanç ewe ku, bila van hestên travmatîk bigihêjîne bikarhênaran. Di navenda bîrdariyê da agirekî natemire heye. Ev agir, him sembolîzasyona baweriya Elewîtî ye him jî bîranîna mirinê ye. Di ava kirina bîrdariyê da tene brût beton hatiye bikaranîn. Mebesta bikaranîna brût bêtonê jî ewe ku, bila tenê bûna însan û tazî bûn û sermahiya mirinê bîne bîra însanan.

Ahmet Kıtnur


Dersim 38 in inşaasında iki önemli amaç vardı. Birinci amaç, Dersimde mezarsız yatanlar için bir mezar taşı. İkinci amaç ise katliama karşı ulusal bilincin uyandırılması ve katliamın duyurulması. Dersimin Mazgirt belediyesi bu katliama karşı ulusal bir bilinç çalışması yapmak için yola çıktı ve Mimar Dara Kırmızıtoprak’a ulaştı. Sayın Dara, belediyeden hiçbir maddi yükümlülük talep etmeden bu tasarım işini üstlendi. Bunların dışında eser Peter Esinman’ın Holocaust eserine benzemektedir. Anıt, farklı büyüklüklerde ve farklı şekillerde sıralanmış bloklardan oluşmaktadır. Mimar D.K, bu farklılıklar hakkında şöyle demektedir: Anıtın bir sokak dokusu oluşturmasını ve insanların bu doku içerisinde gezinmelerini istedik. Bu ambiansı yüreklerinde hissetmelerini istedik. Anıt 500 metrekare alana inşaa edildi. Taşların farklı geometrik şekillerde ve büyüklüklerde olması konusunda mimar şöyle söylemektedir: Burada insanlar, hayvanlar ve bitkiler ayırt edilmeksizin ahlaksızca katledildi. Bundan dolayı kübik bloklar, prizmatik taşlar bulunuyor. Bu şekiller ve karışıklıkları her çeşit canlının üstüste yığılmış bedenlerini temsil ediyor. Amaç bu travmatik hisleri kullanıcıya ulaştırabilmek. Anıtın merkezinde sönmeyen bir ateş bulunmakta. Bu ateş bir yandan Aleviliği sembolize ederken hemde ölümü hatırlatmakta. Anıtın inşaasında yalnızca brüt beton kullanıldı. Brüt beton kullanımının amacı, insanın yalnızlığını, çıplaklığını ve ölümün soğukluğunu hatırlatmasıdır.

501-26021244447_237095300149859_733028616_n21268813_237095310149858_1963902988_n21245278_237098676816188_682190077_n21244795_237095323483190_1020429625_n

Eisenman'ın Holocaust Anıtı
Eisenman’ın Holocaust Anıtı

Ahmet Kıtnur

Yorum Bırakınız