Modernizmde Böcekleşmek

Her gece Gregor Samsa gibi iri bir örümceğe dönüşmemek için tanrılara duacıyız, rüyalarımız korkulu düşler aksine tozpembe hayallerle dolu. Eğer bugün yaşadığımız dün yaşadığımızla aynıysa ve yarın yaşayacağımız bugünkiyle aynı olacaksa yaşamanın anlamı neydi? Tozpembe hayaller mi, direnç mi, başkaldırı mı? Kafka buna hikayesinde böcek metoforuyla cevap arar. Bana göre böcekleşme verili düzenin tüm monotonluğuna, baskısına, çarpık ahlak yapısına karşı bir dirençti. Kapitalist düzen içerisinde pasifize olmak aracılığıyla işlevsizleşmekti; modernizmin iflası, artı değer üretmenin reddiydi, ailenin devletçi ikiyüzlülüğünü teşhirdi, doğaya dönüştü.

Dönüşüm’ün okurlarının bildiği gibi belli bir düzenekte (iş, aile vb.) bir robot hayatı yaşayan Gregor Samsa yatağında dev bir örümceğe dönüşmüş olarak uyandığında robot işlevi yittiğinden, yani kutsal aile, kutsal çalışma hayatı karşısında işlevsizleştiğinde ona değer biçen iş, aile ve çevre üyeleri tarafından reddiyle karşılaşmıştı. Buradan kapitalist sistemde insan ilişkilerinin çıkarcı olduğu sonucunu çıkarırız. Ki kendimize ve çevremize daha yakından baktığımızda bunun tespitini rahatlıkla yapabiliriz.

Her birimiz az biraz böcekleşmiş sayılırız, çıkar ilişkilerinden ve korkutucu düzenden uzaklaştığımız oranda. Bu böcekleşme, yalnızlaşmayı ve yabancılaşmayı beraberinde getirir. Örneğin, çalıştığınız yerden ayrılmış veya kovulmuşsunuzdur, bir süre sonra aile ve çevreniz size böcek muamelesi yapar. Toplumun kabul etmediği bir fikri öne sürersiniz, yine aynı muamele… “Fazla” dürüst olursunuz, aykırı tavırlar sergilersiniz yine aynı… Kalıpların dışına çıktığınızda veya kalıp içerisinde işlevsizleştiğinizde bu böyledir, bedeli büyüktür. Yine de yarı böcek, yarı insan halimizle her gece duacıyızdır: ”Ne olur sabah Gregor Samsa gibi örümceğe dönüşmüş olarak uyanmayayım, ailemi, patronumu, devlet başkanımı üzmeyeyim.” Bu yüzdendir ki, her sabah aynaya korkuyla bakarız; isyanlarımızı, duyarlılıklarımızı bastırarak, kendi kendimizden korkarak ve her sabah içimizdeki örümceği o artı- değer, imaj üretecek ayaklarımızla basa basa öldürürüz, tek kurtuluş umudumuzu.

Baran Sarkisyan

Tartışma1 Yorum

  1. Pingback: Modernizmde Böcekleşmek | YURTSEVER

Yorum Bırakınız